Nghề chế tác Pháp lam Huế: Bảo tồn gắn với phát triển thương mại

Sức trẻ mở lối đưa Pháp lam ra thị trường

Xuất phát từ một dự án môn học của nhóm sinh viên năm hai, Trường Đại học FPT Đà Nẵng, dự án Lam Ấn Ký đã nhanh chóng vượt ra khỏi khuôn khổ của một bài tập học thuật trên giảng đường. Với tư duy nhạy bén trước nhu cầu thị trường, nhóm sinh viên đã biến dự án thành cầu nối truyền thông, góp phần đưa nghệ thuật chế tác Pháp lam Huế đến gần hơn với nhiều nhóm công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của các làng nghề thủ công truyền thống là khâu quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Để góp phần giải quyết bài toán này, nhóm sinh viên chủ động đảm nhận vai trò truyền thông, tận dụng hiệu quả các nền tảng mạng xã hội kết hợp kỹ năng thiết kế hình ảnh nhằm làm mới cách tiếp cận di sản. Thay vì giới thiệu lịch sử theo lối truyền thống, Pháp lam Huế được giới thiệu thông qua các workshop trải nghiệm văn hóa sinh động, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của người trẻ.

Chia sẻ về động lực thực hiện dự án, bạn Nguyễn Thanh Thúy Huyền, đại diện dự án Lam Ấn Ký cho biết: Khi có cơ hội tiếp xúc và làm việc cùng nghệ nhân Đỗ Hữu Triết - Giám đốc Công ty TNHH Pháp lam Huế (thành phố Huế), chúng em cảm thấy rất may mắn khi chú luôn sẵn sàng sẻ chia để thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về Pháp lam Huế. Đối với chúng em, dự án mang hai ý nghĩa lớn nhất là sự biết ơn và sự kết nối. Biết ơn những thế hệ đi trước đã gìn giữ một di sản tinh hoa, để rồi hôm nay, chúng em mong muốn được làm chiếc cầu nối từ quá khứ đến hiện tại. Bằng góc nhìn và ngôn ngữ của người trẻ, dự án hy vọng sẽ góp phần lan tỏa tình yêu di sản, đưa Pháp lam Huế đến gần hơn với cộng đồng.

Chính sự đổi mới trong phương thức tiếp cận đã góp phần thu hẹp khoảng cách giữa di sản và công chúng trẻ. Việc ứng dụng tư duy thương mại hiện đại không chỉ lan tỏa giá trị của nghề chế tác Pháp lam đến cộng đồng mà còn mở rộng tệp khách hàng tiềm năng. Lượng khách trẻ tìm đến các hoạt động trải nghiệm ngày càng tăng, góp phần kích thích tiêu dùng, tạo nguồn doanh thu để duy trì và phát triển hoạt động sản xuất tại các cơ sở chế tác ở Cố đô.

Gắn bảo tồn với tiêu thụ sản phẩm 

Để khôi phục một di sản có lịch sử gần 200 năm như Pháp lam Huế, việc chỉ dừng lại ở công tác bảo tồn theo hướng lưu giữ hay nghiên cứu là chưa đủ. Bài toán đặt ra đối với các làng nghề truyền thống hiện nay là phải gắn bảo tồn với tiêu thụ sản phẩm. Chỉ khi sản phẩm thủ công mỹ nghệ tìm được đầu ra, tiếp cận được đông đảo khách hàng, nghề chế tác mới có thêm nguồn lực tài chính để duy trì, tái đầu tư và phát triển.

Đánh giá cao mô hình phát triển song hành giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế, nghệ nhân Đỗ Hữu Triết nhấn mạnh vai trò của truyền thông số trong việc mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Nghệ nhân Đỗ Hữu Triết cho biết, cốt lõi là đưa Pháp lam đến với công chúng một cách phổ thông, giản dị và gần gũi nhất, xóa bỏ rào cản về một sản phẩm cao cấp, khó hiểu. Khi truyền thông quảng bá thành công, thị trường sẽ tiếp nhận sản phẩm dễ dàng hơn, từ đó trực tiếp thúc đẩy thương mại. Khi thương mại phát triển, nguồn lực mang lại sẽ quay vòng để tiếp tục nâng cấp giá trị sản phẩm. Đó là một mô hình phát triển xoắn ốc tương hỗ, thương mại hỗ trợ sản xuất còn truyền thông giúp gìn giữ văn hóa, lịch sử.

“Sự năng động của thế hệ trẻ trong việc thương mại hóa các giá trị truyền thống đang mở ra hướng đi mới cho nghề chế tác Pháp lam Huế. Việc phát triển các sản phẩm thương mại gắn với dịch vụ trải nghiệm không chỉ tạo thêm giá trị cho di sản mà còn góp phần tạo động lực để nghề truyền thống phục hồi và phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế thị trường”, nghệ nhân Đỗ Hữu Triết chia sẻ.

Pháp lam Huế là kỹ nghệ chế tác đồ đồng tráng men độc đáo thời Nguyễn. Được vua Minh Mạng thành lập vào năm 1827, nghệ thuật này nổi bật nhờ sự kết hợp giữa kỹ thuật đúc đồng và tráng men khoáng vật. Sản phẩm mang màu sắc rực rỡ, độ bền cao, được dùng làm vật dụng cung đình và trang trí kiến trúc.