UBND xã Tam Nông (tỉnh Đồng Tháp) vừa tổ chức lễ công bố thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp (CLC, PTT) gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (BCĐ).
Mô hình phối hợp các bên cùng đồng hành
Điểm đặc biệt của mô hình không nằm ở việc thành lập thêm một BCĐ, mà ở cách tổ chức thực hiện đề án ngay từ cấp cơ sở. Theo quyết định của UBND xã, BCĐ là tổ chức phối hợp liên ngành có nhiệm vụ tham mưu UBND xã chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, tổ chức thực hiện đề án; điều phối hoạt động giữa các cơ quan chuyên môn, tổ chức chính trị - xã hội, hợp tác xã, tổ hợp tác,DN, các ấp trong toàn bộ quá trình triển khai. BCĐ đồng thời chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, rà soát vùng sản xuất, tuyên truyền vận động nông dân, chỉ đạo áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, giảm phát thải, cơ giới hóa, chuyển đổi số, phát triển liên kết sản xuất - tiêu thụ, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.
BCĐ có Tổ giúp việc có nhiệm vụ theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, tổng hợp tình hình thực hiện, tham mưu xây dựng kế hoạch, tổ chức tập huấn, hội thảo, kiểm tra, đánh giá kết quả triển khai đề án.
BCĐ không chỉ có sự tham gia của các cơ quan chuyên môn, MTTQ, Hội Nông dân, các hợp tác xã mà còn có đại diện DN tham gia với tư cách thành viên. Đây là mô hình phối hợp thể hiện rõ vai trò đồng hành của DN ngay trong quá trình tổ chức thực hiện đề án, thay vì chỉ tham gia ở khâu tiêu thụ sản phẩm như trước đây.
Máy gieo sạ khí động kết hợp vùi phân thiết kế để đáp ứng các yêu cầu của đề án.
Theo kế hoạch hoạt động, xã Tam Nông đặt mục tiêu năm 2026 triển khai 300 ha lúa CLC, PTT; 100% diện tích tham gia được liên kết sản xuất và tiêu thụ; trên 70% lượng rơm được thu gom tái sử dụng; giảm tối thiểu 20% lượng giống gieo sạ, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật; giảm trên 10% lượng phát thải khí nhà kính.
Đến giai đoạn 2028 - 2030, diện tích dự kiến thực hiện sẽ nâng lên 1.000 ha; 100% diện tích được cấp mã số vùng trồng, áp dụng quy trình canh tác bền vững, thu gom và tái sử dụng toàn bộ rơm rạ, đồng thời nâng tỷ lệ cơ giới hóa đồng bộ lên trên 70%.
Chuỗi liên kết cùng chia sẻ trách nhiệm
Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Cty CP Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn cho rằng, việc thành lập BCĐ cấp xã không chỉ là một quyết định về tổ chức mà là bước khởi đầu quan trọng để đưa chủ trương của Chính phủ đi vào từng cánh đồng, từng hợp tác xã, từng hộ nông dân.
Lãnh đạo Bộ NN&MT thăm gian trưng bày máy nông nghiệp tại hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện đề án
Theo ông Thòn, khi BCĐ được thành lập với sự tham gia của chính quyền, cơ quan chuyên môn, hợp tác xã, DN, lực lượng khuyến nông cơ sở, đề án bắt đầu có người điều hành, có người theo dõi, cùng bà con nông dân tháo gỡ từng vấn đề cụ thể trong quá trình sản xuất.
Ông Thòn cho rằng ngành hàng lúa gạo Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới, khi giá trị của hạt gạo không chỉ được đo bằng sản lượng mà còn bằng chất lượng, quy trình sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc, mức phát thải, thương hiệu, thu nhập thực tế của người nông dân. Vì vậy, một cánh đồng hôm nay không chỉ tạo ra lúa gạo mà còn phải tạo ra dữ liệu, giá trị gia tăng, niềm tin của thị trường.
Từ thực tiễn nhiều năm đồng hành với nông dân, đại diện Lộc Trời cho rằng người nông dân không thể một mình gánh toàn bộ rủi ro về vốn, kỹ thuật, vật tư, thời tiết, đầu ra sản phẩm. Muốn nông dân yên tâm chuyển sang quy trình sản xuất mới thì chuỗi liên kết phải cùng chia sẻ trách nhiệm. Chính quyền đóng vai trò điều phối, tháo gỡ khó khăn; DN tổ chức vùng nguyên liệu, cung ứng dịch vụ đầu vào, bao tiêu sản phẩm; hợp tác xã và nông dân trực tiếp sản xuất; các tổ chức tín dụng hỗ trợ vốn; DN công nghệ và hệ thống phân phối bảo đảm truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, kết nối thị trường.
Theo kế hoạch của BCĐ, thời gian tới sẽ tập trung tuyên truyền sâu rộng về mục tiêu của đề án; rà soát vùng sản xuất; củng cố các hợp tác xã, tổ hợp tác; ký kết liên kết với DN; triển khai các mô hình trình diễn; đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất; xây dựng nhật ký canh tác điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc và từng bước chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu. Cty Lộc Trời sẽ phối hợp với địa phương tổ chức tập huấn kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.
Việc BCĐ cấp xã đầu tiên ra đời với quy chế hoạt động, kế hoạch triển khai, sự tham gia trực tiếp của DN được kỳ vọng tạo nền tảng để tổ chức thực hiện đề án một cách bài bản ngay từ cơ sở. Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, còn có thể trở thành kinh nghiệm để nhiều địa phương tham khảo trong quá trình thực hiện đề án 1 triệu ha lúa CLC,PTT.
Mộc Đức
