Hướng tới thủ phủ cà phê toàn cầu

Điểm tựa từ chỉ dẫn địa lý

Vùng đất Đắk Lắk hiện sở hữu diện tích cà phê lên tới hơn 210.000 ha, với sản lượng hằng năm đạt từ 520.000 - 600.000 tấn, chiếm khoảng 30 - 35% tổng sản lượng quốc gia. Những con số này không chỉ khẳng định năng lực cung ứng quy mô lớn mà còn tạo lập nền tảng vững chắc cho một hệ sinh thái sản xuất, chế biến và thương mại gắn bó qua nhiều thế hệ. Điểm tựa lớn nhất để hiện thực hóa chiến lược vươn tầm thế giới chính là việc bảo vệ và phát huy những giá trị cốt lõi từ Chỉ dẫn địa lý Cà phê Buôn Ma Thuột.

Hoạt động chế biến cà phê chất lượng cao tại Trang trại Aeroco Coffee.

Ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột khẳng định: "Chỉ dẫn địa lý Buôn Ma Thuột cho cà phê nhân, cà phê chế biến sâu được bảo hộ trong nước từ năm 2005, nay đã bảo hộ quốc tế tại 32 quốc gia, là một tài sản quan trọng để phát triển giá trị xuất xứ". Tuy nhiên, để tạo ra sức cạnh tranh thực chất và bền vững, bên cạnh các lợi thế từ thiên nhiên, hệ tri thức sống trong cộng đồng những người trồng cà phê mới là giá trị cốt lõi. Đó là tri thức sinh thái mang tính bản địa, từ việc quan sát độ ẩm của đất, hiểu thời điểm ra hoa, cho đến kỹ năng thu hái và năng lực đánh giá chất lượng bằng cảm quan.

Sự chuyển dịch về tư duy làm nông nghiệp chất lượng đang lan tỏa rộng rãi tại các vùng sản xuất. Người nông dân không chỉ tuân thủ việc hái quả chín mà đã bắt đầu chú trọng đến khâu sơ chế, lên men có kiểm soát để giữ lại những dải hương vị tinh tế nhất. Năng lực của cộng đồng làm cà phê ở các vùng trọng điểm như Cư M’gar, Krông Pắc, Krông Năng, Krông Ana hay Ea H’leo đã không ngừng thích ứng trước các yêu cầu khắt khe của thị trường toàn cầu.

Khẳng định vị thế

Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 định hướng rất rõ việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế dựa trên ba trụ cột chiến lược, trong đó nổi bật là phát triển công nghiệp chế biến gắn với nông nghiệp công nghệ cao và xây dựng thương hiệu quốc tế.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, các doanh nghiệp địa phương đang chủ động định vị lại giá trị thương hiệu thông qua các sản phẩm chế biến sâu. Tiêu biểu như Công ty TNHH Aeroco Coffee (phường Ea Kao) đã hoàn thành chứng nhận hữu cơ quốc tế cho 2,5 ha cà phê Arabica và Robusta, đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn của 4 thị trường lớn là Mỹ, Canada, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU). Ông Lê Đình Tư, Giám đốc công ty cho biết: Thay vì chọn con đường bán nguyên liệu thô - vốn làm sụt giảm giá trị gia tăng và mất đi linh hồn thương hiệu sản phẩm nội địa, Aeroco lựa chọn hướng đi chế biến sâu và hoàn thiện sản phẩm đầu cuối. Trong tháng 10/2026, đơn vị đã ký hai biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) với các doanh nghiệp Hàn Quốc là GONGSO Co., Ltd. và NPCGEN. Những thỏa thuận này mở ra cơ hội lớn để hợp tác phát triển sản phẩm, tiếp cận thị trường đồ uống và trao đổi chuyên môn sâu về kỹ thuật canh tác, giám sát sâu bệnh cùng phương pháp chế biến.

Bên cạnh đẩy mạnh xuất khẩu, không gian văn hóa - thương mại cà phê ngay tại khu vực lõi đô thị cũng đang được ưu tiên kiến tạo nhằm thúc đẩy mô hình "xuất khẩu tại chỗ". Dự án phố Cà phê Buôn Ma Thuột do Công ty TNHH MTV Tổng công ty Simexco 2-9 Đắk Lắk đề xuất là một điểm nhấn đột phá trong định hướng này. Với diện tích 6.337 m2 nằm quanh khu vực sân vận động, dự án có tổng mức đầu tư dự kiến 35 tỷ đồng, được đề xuất thí điểm vận hành trong 62 tháng (từ năm 2027 đến 2032). Dự kiến khi đi vào hoạt động từ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 10 năm 2027, đây sẽ là điểm đến tập trung quy tụ các thương hiệu cà phê mạnh, kết hợp không gian trình diễn, đào tạo pha chế, thử nếm và quảng bá văn hóa bản địa quanh năm, thay thế cho mô hình gian hàng dựng tạm của các kỳ lễ hội trước đây.

Ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột cho rằng: Tương lai của đô thị Buôn Ma Thuột không chỉ được định đoạt bởi khối lượng xuất khẩu lên tới 8,5 tỷ USD của toàn ngành cà phê Việt Nam mà nằm ở việc địa phương sẽ tích lũy và giữ lại được bao nhiêu giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất. Bằng sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ tri thức bản địa lâu đời, quy hoạch không gian đô thị đồng bộ và khát vọng vươn xa của các doanh nghiệp tiên phong, Buôn Ma Thuột đang vững bước trên lộ trình trở thành trung tâm dịch vụ tổng hợp, xứng tầm là thủ phủ cà phê của toàn cầu.

Minh Thuận